1. Een big kon niet schijten (atresia ani)
Pasgeboren zoogdieren drinken uitsluitend moedermelk. Toch kunnen ze niet volstaan met alleen te plassen: er ontstaat ook vaste ontlasting in de darmen en ze moeten dus poepen. Als bij de geboorte de anus ontbreekt, ontstaan daardoor in enkele dagen ernstige problemen.
Varken
De aangeboren afwijking waarbij de endeldarm blind eindigt, kwam dertig jaar geleden bij varkens regelmatig voor. Door daarop te selecteren bij het fokken, is het gebrek nu nagenoeg uit de varkensstapel verdwenen. Als bij een biggetje de anus ontbreekt, gaat de buik in een paar dagen opzwellen. Het stopt dan met drinken bij de zeug en binnen een week is het dood.
zeug met een toom biggen
Elke big is er één
Het is zondagochtend. Een boer komt de Kliniek voor Heelkunde binnen. De behandeling van de paarden en koeien die daar als patiënten zijn opgenomen, is bijna klaar. In de kofferbak van zijn auto heeft hij een big van een paar dagen oud meegebracht. In de toom van twaalf drinkt deze sinds gisteren niet meer bij de zeug. Het diertje is mager maar het buikje is dik. Het is suf door uitdroging. Haast is geboden. De boer heeft zelf het probleem herkend: het schijtgat ontbreekt. Hij heeft vaker van die biggen gehad. Operaties in de kliniek zijn dan nog gratis en elke big is er één.
Operatie
Met een injectie wordt het diertje in narcose gebracht en op tafel gelegd. De billen worden met jodium ontsmet en er wordt een sterke lamp op gericht. De boer staat er belangstellend bij. Onder de staart trek ik met een pincet de huid wat naar achteren en knip er een stukje af. Zo ontstaat een rond gaatje. Met de stompe punten van een schaar maak ik het weefsel los en zoek naar het blinde einde van de endeldarm. Dat ligt vlakbij. De darm moet rondom worden losgemaakt en naar achteren getrokken. Ik houd m’n hoofd opzij als ik het blinde darmeinde afknip. Want er is druk opgebouwd in de endeldarm. Een straaltje dunne mest spuit de operatieruimte in. Nu moet het open darmeinde aan de huid worden gehecht. Dat is priegelwerk en het vereist m’n volle concentratie.
Complicatie
Bij de derde hechting klinkt een doffe klap: de boer is achterover gevallen op de betonnen kliniekvloer. Hij is bewusteloos en ziet lijkbleek. Ik heb niet op hem gelet en schrik geweldig. Twee coassistenten en een kliniekhulp dragen hem weg naar de gang en leggen hem daar op een bank. De operatie gaat verder en verloopt zonder complicaties. Als de big wakker wordt, komt ook de boer weer bij. Hij ziet spierwit, maar weigert hulp. Hij krabbelt overeind en wil naar huis. Hij legt de big in zijn auto en vertrekt.
Afloop
De volgende ochtend vind ik in het patiëntenverslag het telefoonnummer van de boer. Ik krijg zijn vrouw aan de lijn en vraag hoe het is met haar man. Ze reageert verrast, maar ook verrassend: “Buitengewoon dokter; hij spult door ut hok!” Daar ben ik even stil van. Dan vat ik het misverstand: “Mooi zo; dus alles is in orde met de big. Maar uw màn, hoe is het daarmee?” Nu valt er een verbaasde stilte aan de andere kant. “M’nne mens? Hoe dat zo? Niks bezunders, net als altijd.” Ik zeg dat hij gisteren bij de operatie is flauwgevallen en dat hij even bewusteloos is geweest. Maar dat maakt weinig indruk: “Oh, dat! Dat gebeurt zo vaak: bij het minste valt die al van z’n eige.” Ze verzekert me nog eens dat met de big alles prima in orde is en het gesprek is afgelopen.
Economie
De economie heeft intussen het nut van deze operatie achterhaald. Want wat kost een big? En wat kost een veearts per uur? Voor die berekening heb je geen rekenmachine nodig. Alleen: de langzame dood doordat ontlasting onmogelijk is, wens je niemand toe. Dus vanuit het oogpunt van diervriendelijkheid was de ingreep zo gek nog niet. Een boer zei dat zo: “Wat heb ik aan een miljoen in mijn kontzak, als ik niet kan schijten?”
‘hij spult door ut hok’
| Index Vee |
>> volgende: 2. Dokter voor vee en paarden (dierenartsenpraktijk op het platteland) |