Veterinaire Verhalen over Landbouwhuisdieren

melkgeiten

9. Kleinvee (geitenverlossing)

Na je pensionering kun je nog last hebben van schuldgevoelens. Althans bij mij is dat zo. Daarbij kan het om een kleinigheid gaan. Want wat is nou helemaal een geit? En toch …

Verlossing
Het is een gewone werkdag. De pieper gaat: oproep voor de verlossing van een geit. Den Dungen is een dorp aan de zuidkant van de Zuid-Willemsvaart. Veel van het eigen dorpse karakter is er nog behouden met zelfs, op een enkel boerenbedrijfje, de zorgeloze kleinschaligheid die nu helaas nagenoeg is verdwenen. De eigenaar van de geit heeft zelf al zijn best gedaan maar dat heeft allemaal niks uitgehaald. Na aankomst blijkt dat ook geen wonder: de man is een kop groter dan ik en heeft een geschatte schoenmaat van 52 en z’n handen zijn navenant. De patiënt is een geit die tot net boven de knie van zijn overall reikt. Uit de geboorteweg steekt één pootje. Goed onderzoek is niet mogelijk, want wat het formaat van m’n handen betreft ben ik ook niet misdeeld. Dat is geen voordeel in de verloskunde van een kleiner dier zoals een geit. Daarom: “Dit wordt zo niks Rien, dit wordt een keizersnee”. Hij vraagt wat dat gaat kosten. “Honderdtwintig gulden? voor een geit? Voor vijfentwintig gulden koop ik een nieuwe. Nee, voor nog minder!” Nu handelt hij in van alles, maar deze prijs ís al het minimum voor een spoedvisite plus ongeveer een uur operatieve arbeid. “Het alternatief is doodspuiten; maar dan heb je niks, geen lam en geen geit.” Wat zo’n spuitje dan kost, wil hij weten, en vindt ook dat te duur: “Dan kijk ik maar ’s af wat het wordt.” Intussen blèrt de aspirant moedergeit bij elke wee. Wie de diersoort niet heeft meegemaakt, kan zich geen voorstelling maken van het volume dat uit de keel van zo’n klein beestje kan komen. En de snerpende toon is het ergste: die doet pijn aan je trommelvlies en reikt tot heel ver in de omtrek. Maar het is hier nogal achteraf.

Oplossing
Hier heb ik liefst twee acute problemen: een geboorte die niet spontaan kan plaatsvinden en een eigenaar die voor de noodzakelijke hulp niet wil betalen. Moet ik toegeven aan de druk om voor niks te werken of laat ik het dier (in feite beide dieren) hier creperen? Er moet direct worden beslist. “Een emmer water en een handdoek”. Zelf heb ik een borstel en betadinezeep in de verlostas. “En houd die geit eens goed vast.” Twee enorme handen omklemmen het krijsende dier. Boorzalf is voor dit soort marginale gevallen het aangewezen glijmiddel. M’n hand is door een dikke laag bedekt als ik de geboorteweg begin op te rekken. Maar zelfs m’n samengetuite vijf vingers hebben de omvang van tenminste zes keer de kleine schedeopening. Nu is bij de bevalling de rekbaarheid van de geboorteweg groot. Dat heb ik in mijn werk al vaak meegemaakt, soms tot m’n enorme opluchting. En geiten vormen in dit opzicht de overtreffende trap. Maar alles heeft een natuurlijke grens. “Góéd vasthouden Rien!” Hij buigt wat verder voorover en zet zich schrap. Het gillen van de geit moet nu de overkant van het kanaal wel bereiken. Maar jawel, na veel duwen en wringen voltrekt zich het wonder: mijn hand schuift de baarmoeder in. Vervolgens is de repositie geen probleem en verloopt de verlossing als vanzelf: met zoveel ruimte in de geboorteweg is dat ook geen wonder. Een levend lam is het resultaat. De stilte die volgt is onwezenlijk. Ook de eigenaar zwijgt: dit was overduidelijk van het goede/goedkope teveel. Z’n geit krijgt een nageboortepil en een spuitje tegen infecties; dan nog een pijnstiller en een injectie met oxytocine om de baarmoeder tot een normaal formaat te laten samentrekken en de nageboorte af te drijven.

Natuur
De volgende dag kom ik ‘toevallig’ langs. Want ondanks de nageboortepil en de spuitjes lijkt een buikvliesontsteking mogelijk, een achtergebleven nageboorte waarschijnlijk en een gezwollen geboorteweg onvermijdelijk. “Nee, alles is prima. Anders had ik wel even gebeld.” Daar reageer ik maar niet op. Eerst zien en dan geloven. Maar het blijkt niet overdreven: een levendig lam en een nieuwsgierige geit kijken me verbaasd aan vanuit het hok: Wat komt die veearts hier doen? Maar nu, zoveel jaar later, houd ik zelf alleen schapen. Ik wil geen geit: nog niet voor niks.

| Index Landbouwhuisdieren |
>> volgende: 10. Schijndood (keizersnede bij een geit)